دیافراگم در عکاسی چیست؟ آموزش کامل Aperture و تأثیر آن بر عکس

دیافراگم یکی از مهم‌ترین مفاهیم در عکاسی است که مستقیماً روی نوردهی، عمق میدان و حس عکس تأثیر می‌گذارد. اگر دیافراگم را درست بشناسید، کنترل خلاقانه‌تری روی عکس‌هایتان خواهید داشت؛ چه با دوربین حرفه‌ای، چه حتی در حالت دستی دوربین‌های نیمه‌حرفه‌ای.

دیافراگم چیست؟

دیافراگم (Aperture) دریچه‌ای داخل لنز است که میزان ورود نور به سنسور دوربین را کنترل می‌کند.
هرچه دیافراگم بازتر باشد، نور بیشتری وارد می‌شود و هرچه بسته‌تر باشد، نور کمتری به سنسور می‌رسد.

دیافراگم با عدد f/ نمایش داده می‌شود، مثل:

  • f/1.8
  • f/2.8
  • f/5.6
  • f/11

نکته مهم:
عدد f کوچک‌تر = دیافراگم بازتر
عدد f بزرگ‌تر = دیافراگم بسته‌تر

تأثیر دیافراگم بر نوردهی

دیافراگم یکی از سه ضلع مثلث نوردهی است (در کنار ISO و سرعت شاتر).

  • دیافراگم باز → نور بیشتر → عکس روشن‌تر
  • دیافراگم بسته → نور کمتر → عکس تیره‌تر

به همین دلیل، در نور کم معمولاً از دیافراگم باز استفاده می‌شود.

دیافراگم و عمق میدان

یکی از جذاب‌ترین تأثیرات دیافراگم، کنترل عمق میدان است.

  • دیافراگم باز (f/1.8 – f/2.8)
    • پس‌زمینه محو
    • سوژه برجسته
    • مناسب پرتره
  • دیافراگم بسته (f/8 – f/16)
    • همه تصویر شارپ
    • مناسب منظره و معماری

دیافراگم مناسب برای سبک‌های مختلف عکاسی

  • عکاسی پرتره: f/1.8 تا f/2.8
  • عکاسی خیابانی: f/4 تا f/5.6
  • عکاسی منظره: f/8 تا f/11
  • عکاسی محصول: f/8 تا f/16
  • نور کم: دیافراگم باز + کنترل ISO

رابطه دیافراگم با بوکه

بوکه همان محوشدگی زیبا در پس‌زمینه عکس است.
هرچه دیافراگم بازتر باشد:

  • بوکه نرم‌تر
  • جداسازی سوژه بهتر
  • عکس حرفه‌ای‌تر

به همین دلیل لنزهایی با دیافراگم f/1.8 یا f/1.4 بسیار محبوب هستند.

اشتباهات رایج در استفاده از دیافراگم

  • استفاده از دیافراگم باز در همه شرایط
  • نادیده گرفتن کاهش شارپنس در f خیلی باز
  • انتخاب دیافراگم بسته در نور کم بدون سه‌پایه
  • عدم توجه به عمق میدان در عکس‌های گروهی

جمع‌بندی

دیافراگم فقط یک عدد نیست؛ یک ابزار خلاقانه است. با یادگیری درست دیافراگم می‌توانید نور، فوکوس، بوکه و حس عکس را دقیقاً همان‌طور که می‌خواهید کنترل کنید. ترکیب صحیح دیافراگم با ISO و شاتر، شما را یک قدم به عکاسی حرفه‌ای نزدیک‌تر می‌کند.